Petitie

Aan het kabinet en de vaste Tweede Kamercommissie voor SZW 

Zorg ervoor dat de rol van ondernemingsraden bij de overheid niet verder dan strikt noodzakelijk is door het primaat van de politiek wordt beperkt, zodat ondernemingsraden bij de overheid net als andere ondernemingsraden volwaardig bij de besluitvorming worden betrokken!

Aanleiding

Bij de overheid is de tendens waarneembaar dat ondernemingsraden met een beroep op het primaat van de politiek (art. 46d aanhef en onder b WOR) door overheidswerkgevers steeds minder bij de besluitvorming worden betrokken, ook als het om gewone huis-tuin-en-keuken besluiten gaat. Deze tendens lijkt niet los te kunnen worden gezien van een ontwikkeling in de rechtspraak die al meerdere jaren gaande is. Zo heeft de Hoge Raad vrij recent tot twee keer toe een beschikking van de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam in stand gelaten, waarin deze tot het oordeel kwam dat zelfs een huisvestingsbesluit vanwege het primaat van de politiek aan het adviesrecht van de ondernemingsraad is onttrokken.[1] Van die ontwikkeling in de rechtspraak vormen deze twee beschikkingen van de Hoge Raad het slotstuk.

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) is in 1995 bij de overheid ingevoerd. Daarbij werd toen in de WOR ook een artikel opgenomen over het primaat van de politiek om (voorgenomen) besluiten van democratisch(e) (gecontroleerde) organen aan de invloed van ambtelijke medezeggenschapsorganen en de daaraan verbonden toetsing door de rechter te onttrekken. Bedoeling van de wetgever was namelijk om de medezeggenschap bij de overheid marktconform vorm te geven en niet verder in te perken dan ter bescherming van het primaat van de politiek strikt noodzakelijk is. De rechter is gaandeweg echter een zodanig ruime uitleg aan het primaat van de politiek gaan geven dat zelfs een voorgenomen besluit dat door of in (onder)mandaat namens of onder verantwoordelijkheid van een democratisch gecontroleerd orgaan wordt genomen onder het primaat van de politiek valt en de ondernemingsraad feitelijk gezien alleen nog maar een adviesrecht heeft over de personele gevolgen van een besluit. Besluiten waarvan het in de marktsector de gewoonste zaak van de wereld is dat deze aan de ondernemingsraad ter advies worden voorgelegd, worden daardoor bij de overheid aan het adviesrecht van de ondernemingsraad onttrokken, hetgeen in schril contrast staat met de anno 2020 genormaliseerde arbeidsverhouding van de ambtenaar, waarbij juist wederkerigheid en niet meer eenzijdigheid voorop staat.

Conclusie: onvoldoende betrokkenheid overheidsondernemingsraden bij besluitvorming

De vraag is dan ook wat er voor ondernemingsraden bij de overheid nog resteert van de door de wetgever beoogde betrokkenheid bij de besluitvorming. Uiteraard kwam die vraag ook aan de orde tijdens een digitaal symposium dat op 26 november 2020 op initiatief van verschillende ondernemingsraden bij de overheid, vakorganisaties, de werkgroep medezeggenschapsrecht van de Vereniging voor Arbeidsrecht en andere WOR-deskundigen werd gehouden naar aanleiding van het 25-jarig jubileum van de WOR bij de overheid. De conclusie tijdens dit symposium was dat het primaat van de politiek op grond van art. 46d aanhef en onder b WOR zodanig ruim kan worden uitgelegd dat het adviesrecht van de ondernemingsraad bij de overheid vrijwel geen betekenis meer heeft. Bovendien hebben de initiatiefnemers geconstateerd dat de WOR daarmee niet meer aansluit bij het normaliseringsproces zoals dat onder meer in de invoering van de WNRA (Wet normalisering rechtspositie ambtenaren) tot uiting komt. Deze wet beoogt immers dat werknemers bij de overheid een gelijke positie hebben als werknemers in de marktsector. Daarnaast kan het van groot belang zijn dat de overheid die voor grote maatschappelijke en economische opgaven staat, rekening houdt met de opvattingen van de mensen die deze opgaven moeten uitvoeren en die via de ondernemingsraden bij de overheid tot uiting komen.

Oproep

De ondertekenaars van deze petitie roepen het kabinet en de Tweede Kamer op om artikel 46d aanhef en onder b WOR zodanig aan te passen dat ondernemingsraden bij de overheid (net als ondernemingsraden in de marktsector) op een volwaardige wijze bij de besluitvorming (moeten) worden betrokken, opdat hun rol niet verder wordt beperkt dan ter bescherming van het primaat van de politiek strikt noodzakelijk is. Dit omdat dit bij de introductie van de WOR bij de overheid door de wetgever ook werd beoogd, maar wellicht ook en des te meer vanwege de invoering van de WNRA. Aldus zou de wettekst ook meer aansluiten bij de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever om het primaat van de politiek beperkt in omvang te laten zijn en zou de wettekst ook beter aansluiten bij de uitgangspunten die aan de WNRA ten grondslag liggen.

[1] Hoge Raad 19 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1235 en Hoge Raad 17 juli 2020, ECLI:NL:HR:2020:1283, verbeterd op 18 september 2020, ECLI:NL:HR:2020:1444.

Onderteken de petitie

Wanneer u uw e-mailadres invult dan wordt u op de hoogte gehouden van ontwikkelingen omtrent de petitie. Indien u hier geen prijs op stelt, vul in NVT.